Parki / rezerwaty
Idee ochrony Łysogór wysuwane były już na początku XX wieku. W 1920 roku utworzono pierwszy rezerwat ścisły, w którym chroniono modrzew polski porastający Chełmową Górę. Od 1922 roku ochroną objęto drzewostany w rezerwatach „Łysica” i „Święty krzyż. Ostatecznie Świętokrzyski Park Narodowy zatwierdzony został w 1950 (jako drugi po Białowieskim Parku Narodowym). Jego teren obejmuje część Pasma Łysogórskiego z najwyższymi wierzchołkami: Łysicą 612 m npm i Łysą Górą 595 m npm, część Pasma Klonowskiego z Bukową Górą 482 m npm, Miejską 428 m npm, Psarską 412 m npm i Chełmową Górą 351 m npm oraz częściwo doliny: Czarnej Wody, Wilkowską i uroczysko Serwis Dąbrowa.
Ogóna powierzchnia Parku wynosi 7626,46. Symbolem parku jest jeleń.

Na grzebietach górskich występują charakterystyczne rumowiska skalne - gołoborza, nadające krajobrazowi specyficzny charakter. Na gołoborzach spotyka się różnorodną roślinność: nitkowate glony, wątrobowce, mchy, porosty i paprocie.
Swoiste warunkiu glebowe i klimatyczne wpłynęły na obecny charakter roślinności parku. Na przeważającej części, zwłaszcza w partiach szczytowych, występują lasy jodłowe, niżej jodłowo-bukowe z domieszką jaworu, klonu i innych gatunków. Do rzadkich należą: cis, brzoza czarna, olsza czarna, wiąz szypułkowy i górski. Z roślin zielnych występują tu także: śnieżyczka przebiśnieg, pełnik europejski, storczyki - podkolan biłay i kruszczyk szerokolistny.

Wśród zwierząt na uwagę zasługują ssaki objete ochroną gatunkową, m.in.: popielica, orzesznica, gronostaj, łasica łaska, kuna domowa i kilka gatunków nietoperzy. Z ciekawych ptaków należy wymienić dzięcioła czarnego, orlika krzykliwego, cietrzewca, jarząbka. Występują tu także: traszka górska, rzekotka drzewna, jaszczurka żyworodna, padalec zwyczajny, żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny, pożyteczne owady-biegacze, mrówki.
Warte odwiedzenia obiekty na obszarze ŚPN:
- klasztor benedyktynów na Łyścu z Relkwiamia Drzewa Krzyża Świętego;
- Muzeum Misyjne Oblatów Najświętszej Maryi Panny;
- Muzeum Przyrodniczo-Leśne Świętokrzyskiego Parku Narodowego;
- platforma widokowa na gołoborza na Łyścu;
- polana "Bielnik"- cmentarz ok. 6000 jeńców radzieckich zamorodowanych przez Niemców;
- ślady wału kultowego;
Szlaki turystyczne na obszarze Świętokrzyskiego Parku Narodowego
Nowa Słupia - Święty Krzyż
Bodzentyn - Święta Katarzyna
Trzcianka - Święty Katarzyna
z Łącznej przez Pasmo Klonowskie, Psary do Bodzentyna
na Bukową Górę
przez enklawę ŚPN - Chełmową Górę
Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich:
- Suchedniowsko-Oblęgorski Park Krajobrazowy
- Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy
- Jeleniowski Park Krajobrazowy
- Sieradowicki Park Krajobrazowy
- Nadnidziański Park Krajobrazowy
- Szaniecki Park Krajobrazowy
- Kozubowski Park Krajobrazowy
- Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy
- Przedborski Park Krajobrazowy











